ส่งโดย 
รีวิวจากคนที่เพิ่งวิ่งจบเมื่อเช้าวันเดียวกัน — CitytrailTalk EP255
เกริ่นก่อน: ทำไมต้องยะลามาราธอน
ถ้านับ “งานมาราธอนรายการใหญ่” ที่อยู่ใต้สุดของประเทศไทย คำตอบคือ ยะลามาราธอน ปีนี้จัดเป็น ปีที่ 6 แล้ว แต่เป็นสนามที่นักวิ่งภาคกลางหลายคนยังไม่เคยไป และแทบไม่มีรีวิวจากคนที่ไปจริง
EP255 ของ CitytrailTalk จึงเป็นการอัดรายการแบบสด ๆ ในเย็นวันเดียวกับที่ พี่โจ (จิรพงษ์) เพิ่งวิ่งจบระยะมาราธอนเมื่อเช้าวันอาทิตย์ที่ 26 กรกฎาคม 2569 บทความนี้คือฉบับเรียบเรียงของบทสนทนานั้น
ก่อนไปเรื่องสนาม ต้องเล่าตามตรงว่าตอนกดสมัคร มีคนทักไม่น้อยว่า “กล้าไปด้วยเหรอ” — ซึ่งเป็นความรู้สึกที่คนนอกพื้นที่มีเหมือน ๆ กัน ส่วนคำตอบว่าไปจริงแล้วเป็นอย่างไร อยู่ในหัวข้อถัดไป ๆ
บทเรียนข้อแรก: เดินทางยังไงให้ไม่พลาดแบบเรา
พี่โจสมัครตั้งแต่รอบแรก ๆ (ราวเดือนกุมภาพันธ์) แล้วรีบจองตั๋วเครื่องบิน–โรงแรมทันที แต่ยังไม่ได้เข้าไปอ่านเพจของงานให้ดีก่อน เปิด Google Maps เห็นว่ายะลาอยู่ใกล้นราธิวาส ก็เลยจองไฟลต์ลง นราธิวาส แล้วเช่ารถขับต่ออีกประมาณชั่วโมงเศษ
พอกลับไปอ่านเพจงานทีหลังถึงพบว่า งานมีบริการเยอะกว่าที่คิดมาก
- มี รถตู้รับ–ส่งจากหาดใหญ่ มายะลา และมีขากลับไปส่งหาดใหญ่ทั้งวันแข่งและวันรุ่งขึ้น สำหรับคนที่อยากอยู่เที่ยวต่อ
- คนส่วนใหญ่จึง บินลงหาดใหญ่ แล้วต่อรถตู้ของงาน หรือ นั่งรถไฟ จากหาดใหญ่ลงมายะลาก็ได้ (ทางรถไฟสายใต้เก็บจังหวัดใหญ่ครบ: หาดใหญ่ → ปัตตานี → ยะลา → นราธิวาส)
- ถ้ามาจากกรุงเทพฯ ก็มีขบวนจากสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ที่ออกช่วงบ่าย–เย็นวันศุกร์
ข้อเสียของการลงนราธิวาสคือ เที่ยวบินมีน้อยมาก (ราว 2 เที่ยวต่อวัน) ปีนี้ไฟลต์ถูกปรับเวลาไปเป็นบ่าย 3 ซึ่งจะไปไม่ทันรับ BIB — โชคดีที่เลื่อนเกินครึ่งชั่วโมงเลยได้สิทธิ์เปลี่ยนเป็นไฟลต์เช้า
สรุปข้อแนะนำ: ปีหน้าถ้าจะไปยะลามาราธอน ให้บินลงหาดใหญ่ แล้วใช้บริการของงาน เที่ยวบินเยอะกว่า ยืดหยุ่นกว่า และมีแผนสำรองเมื่อไฟลต์เปลี่ยน
รู้จักยะลาก่อนออกวิ่ง: เมืองใหม่ที่วางผังเป็นใยแมงมุม
ยะลาไม่ได้อยู่ใต้สุดอย่างที่หลายคนเข้าใจ ตัวเมืองยะลาอยู่ค่อนไปทางเหนือของจังหวัด ใกล้ปัตตานีและนราธิวาส และไม่ได้ไกลจากหาดใหญ่มาก (อำเภอเบตงต่างหากที่อยู่ใต้สุดและไกลจากตัวเมืองมาก)
ในทางประวัติศาสตร์ พื้นที่แถบนี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของ อาณาจักรปัตตานี (ก่อนหน้านั้นคือลังกาสุกะที่นับถือพุทธ–ฮินดู) ที่รุ่งเรืองจากการค้าและถึงขั้นหล่อปืนใหญ่ขายได้ ชื่อ “เมืองยะลา” เพิ่งปรากฏชัดในบันทึกช่วง การแบ่งเป็น 7 หัวเมือง ราว พ.ศ. 2359 สมัยรัชกาลที่ 2 — นับถึงวันนี้ก็ราว 200 ปี
สิ่งที่นักวิ่งจะได้เห็นกับตาคือ ผังเมืองยะลา ซึ่งเป็นเมืองใหม่ที่วางผังแบบ วงเวียนซ้อนกันสามชั้น มีถนนตัดออกเป็นรัศมีคล้ายใยแมงมุม ศูนย์กลางคือ ศาลหลักเมือง ว่ากันว่าออกแบบโดยพระรัฐกิจวิจารณ์ ราวปี พ.ศ. 2476 พื้นที่วงในเป็นย่านราชการ โรงเรียน ศาลากลาง — สะอาด เป็นระเบียบ และวิ่งสนุก (เมืองไทยอีกเมืองที่วางผังคล้ายกันคือลพบุรี แต่ที่นั่นวงเวียนสามวง “แยกกัน” ไม่ได้ซ้อนกันแบบยะลา)
อีกอย่างที่มีผลกับเส้นทางวิ่งโดยตรงคือ แม่น้ำปัตตานี ที่มีต้นน้ำจากเทือกเขาสันกาลาคีรีแถวเบตง แล้ว ไหลขึ้นเหนือ ผ่านเมืองยะลาไปออกอ่าวไทยที่ปัตตานี — เป็นแม่น้ำที่ไหลย้อนทิศเหมือนแม่น้ำไนล์ และเส้นทางมาราธอนส่วนใหญ่ก็เกาะแม่น้ำสายนี้
เรื่องความปลอดภัย: ประสบการณ์ตรงจากการขับรถเข้าพื้นที่
ต้องเล่าตามที่เกิดขึ้นจริง — วันศุกร์ที่ 24 (ก่อนวันแข่ง 2 วัน) มีเหตุคาร์บอมบ์ที่อำเภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส และมีการประกาศกฎอัยการศึกทั่วจังหวัด ซึ่งทำให้ลังเลอยู่พอสมควรว่าจะไปดีไหม
สิ่งที่เจอจริงในวันเดินทาง (เสาร์ที่ 25) ขับรถจากนราธิวาสมายะลาตามทางหลวง สาย 4066 ข้ามแนวเทือกเขา:
- ถนนช่วงใกล้เมืองเป็น 4 เลน ช่วงกลางเป็น 2 เลน สภาพดี ขับสบาย
- มี จุดสกัด/แผงกั้นให้ชะลอความเร็วเป็นระยะ ๆ ตลอดทาง แต่ส่วนใหญ่ไม่มีเจ้าหน้าที่ประจำ ขับผ่านได้ปกติ
- ก่อนเข้าเมืองมีจุดตรวจ มีบังเกอร์ มีทหารถือปืน — “ให้อารมณ์” อยู่บ้าง แต่ไม่มีการเรียกตรวจบัตรประชาชนหรืออะไรเป็นพิเศษ
- ในตัวเมืองยะลาเอง บรรยากาศเหมือนเมืองต่างจังหวัดทั่วไป
ข้อสังเกตที่เจอตอนไปรับ BIB คือ ประตูสนามเปิดด้านเดียว (น่าจะเพื่อควบคุมความปลอดภัย) ในขณะที่ Google Maps ยังพาไปประตูที่ปิด ทำให้รถวนกันหลายรอบ — ถ้าไปเอง เผื่อเวลาไว้หน่อย
โดยสรุปในมุมของคนที่ไปจริง: การเดินทางและตัวงานราบรื่น ไม่มีปัญหา สิ่งที่ต่างจากงานอื่นคือมาตรการด้านความปลอดภัยที่เห็นได้ชัดกว่าเท่านั้น
รับ BIB: จุดเดียวที่อยากให้ปรับ
จุดรับ BIB อยู่ที่ อาคารพระเศวตสุรคชาธาร ในบริเวณสนามโรงพิธีช้างเผือก (ชื่อมาจากช้างเผือกที่จับได้ในพื้นที่อำเภอรามัน จังหวัดยะลา) ซึ่งเป็นจุดสตาร์ท–เส้นชัยและศูนย์รวมกิจกรรมทั้งหมดของงานด้วย
สิ่งที่เจอ: ไปช่วงบ่ายสองซึ่งน่าจะเป็นช่วงพีค แถวยาวออกมานอกอาคาร ใช้เวลาเบ็ดเสร็จ ราว 20 นาทีขึ้นไป ทั้งที่เปิดถึง 25 ช่อง
ต้นเหตุคือ process ต่อคนยาว — เจ้าหน้าที่ต้องสแกน QR หรือคีย์เลขบัตรประชาชนเพื่อพิมพ์สลิประบุเลข BIB/ระยะ/ไซส์เสื้อ แล้วส่งต่อให้คนข้างหลังไปหยิบ BIB ตามระยะ ไปหยิบเสื้อตามไซส์ แล้วยังต้องติดริสต์แบนด์ให้อีก
ข้อเสนอแนะ 2 ข้อ (นอกนั้นดีหมด):
- ปรับ process รับ BIB ให้เร็วขึ้น เพราะ 25 ช่องก็ยังไม่พอเมื่อคนมาพร้อมกัน (น่าสนใจว่าช่อง “รับแทน” กลับไม่มีคิวเลย)
- ทำป้ายจุดฝากกระเป๋าให้ใหญ่และชัดกว่านี้ ข้อมูลมีอยู่ในเอกสารของงานจริง แต่ตัวหนังสือเล็กมากและปนอยู่กับข้อความอื่น จนหลายคน (รวมถึงเราด้วย) ต้องเดินถามเจ้าหน้าที่
บรรยากาศ: งานของ “ทั้งเมือง” ไม่ใช่แค่ของผู้จัด
นี่คือจุดที่ทำให้ยะลามาราธอนต่างจากสนามอื่น
- ไปตัดผมในเมือง ช่างถามเองว่า “มาวิ่งหรือเปล่าครับ” แล้วถามต่อว่า “ฟูลหรือเปล่าครับ” — ทั้งที่งานมีตั้ง 4 ระยะ
- พนักงานโรงแรมใส่เสื้องานวิ่งในเช้าวันแข่ง เพราะเป็นส่วนหนึ่งของงาน
- เดินกลับโรงแรมหลังจบ มีป้าคนหนึ่งหยุดถามว่า “วิ่งเสร็จแล้วเหรอ”
เหมือนคนทั้งเขตเทศบาลรู้จักงานนี้และมีส่วนร่วมกันหมด บวกกับ กลิ่นอายมลายู ที่เข้มมาก (เช้าวันอาทิตย์ยังเจองานแต่งงานที่โรงแรม แขกแต่งชุดพื้นถิ่นเต็มงาน) จนรู้สึกว่าเข้มกว่าที่กัวลาลัมเปอร์เสียอีก
อีกอย่างที่ทำให้เมืองมีสีสันมากคือ สตรีทอาร์ต ที่มีเยอะจริง ๆ ทั้งตามกำแพง ตามสะพาน ริมเขื่อน แม้แต่ตอนวิ่งลอดใต้สะพานก็ยังมี — เป็นแบ็กกราวด์รูปวิ่งที่หาไม่ได้ในสนามอื่น และช่างภาพในงานก็เยอะ
ข้อมูลสนาม: ระยะ จำนวนนักวิ่ง และการปล่อยตัว
- 4 ระยะ: 5K / 10K / 21K / 42K
- จำนวนนักวิ่ง: จากการกะด้วยสายตาจากป้ายรายชื่อ — มาราธอนราว 500–600 คน, ฮาล์ฟราวเท่าตัวของมาราธอน, 10K ราวเท่าตัวของฮาล์ฟ และ 5K มากที่สุด รวมทั้งงาน ประมาณ 7,000–8,000 คน (ฝั่งผู้จัดระบุว่าเกิน 8,000)
- ปล่อยตัวมาราธอน 03:00 น. ทุกระยะใช้จุดปล่อยตัวเดียวกัน บนถนนที่มุ่งไปศาลหลักเมือง
- จุดสตาร์ท–เส้นชัยลงทุนมาก: ปูพื้น/ทาสีทำสัญลักษณ์และแบ่งเลนบนถนนจริง คล้ายงานเมเจอร์อย่างบอสตัน วิ่งเข้าไปแล้วรู้สึกขลังมาก
เกร็ดสนุกของงานนี้: ตอนใกล้ปล่อยตัว ท่านนายกเทศมนตรีนครยะลาขึ้นมากล่าว (บอกด้วยว่ารายได้ส่วนหนึ่งเป็นทุนการศึกษา) แต่นาฬิกานับถอยหลังถึงตี 3 พอดี — พิธีกรประกาศปล่อยตัวทันที นายกฯ ยังพูดไม่จบ ต้องหยุดกลางประโยค ตรงเวลาชนิดไม่ต่อรอง ซึ่งหาดูยากมากในงานวิ่งไทย
เส้นทาง 42K: เมือง–แม่น้ำ–นอกเมือง–กลับมาเลียบแม่น้ำ
ภาพรวมเส้นทางมาราธอน:
- ออกจากจุดสตาร์ท วิ่งเข้าใจกลางวงเวียน — ศาลหลักเมือง
- วนอ้อม สวนขวัญเมือง (สวนสาธารณะใหญ่ ต้นไม้เยอะ มีบึง)
- ออกมา เลียบแม่น้ำปัตตานี ช่วงแรกราวถึงกิโลเมตรที่ 10
- ออกนอกเมืองไปทางถนนสายไปจังหวัดปัตตานี กลับตัวราวกิโลเมตรที่ 17–20
- กลับเข้ามา เลียบแม่น้ำยาวไปจนถึงกิโลเมตรที่ 34–35
- วนกลับเข้าเมืองสู่เส้นชัย
ความยากของสนาม: ไม่ใช่สนามแบน ๆ ล้วน ช่วงนอกเมืองมีทั้งสะพานต่างระดับ สะพานข้ามที่ชันพอสมควร และเนินตามภูมิประเทศ ประมาณ 4 จุด ไป-กลับก็เป็น 8 ครั้ง ส่วนช่วงเลียบแม่น้ำเป็นทางราบและ ลมนิ่งมาก เพราะมีต้นไม้บังตลอด (ช่วงถนนออกไปปัตตานีมีลมบ้างแต่ไม่แรง) เนื่องจากปิดถนนได้จริง จึงมีทั้งช่วงวิ่งลอดใต้สะพานและใช้ทางต่างระดับ
สภาพอากาศวันแข่ง: ประมาณ 24–25°C และที่น่าแปลกคือ ไม่ชื้น ตอนเดินเข้าสนามราวตี 2 หญ้ายังไม่มีน้ำค้างเลย หายใจโล่ง ไม่อึดอัด — น่าจะเป็นข้อได้เปรียบของสนามนี้ (เมืองไม่ติดทะเล และแม่น้ำไม่ได้กว้างมาก)
จุดให้น้ำ/อาหาร: มีทั้งสองฝั่งถนน บางช่วงมากกว่านั้น มีแตงโม กล้วย สับปะรด ตามมาตรฐาน และไฮไลต์คือ ไอศกรีมโคน (แนวไผ่ทอง) แถวกิโลเมตรที่ 37–38 ที่เจ้าหน้าที่ยื่นให้เหมือนยื่นแก้วน้ำ วิ่งโฉบหยิบได้เลย — หวานกำลังดี สดชื่นจริง
เช็คพอยต์จับเวลา 11 จุด ซึ่งเยอะกว่ามาตรฐานงาน road race ทั่วไป (ปกติราว 8–9 จุด) ส่วนหนึ่งเพราะเส้นทางใช้ร่วมกับฮาล์ฟและมีจุดกลับตัวหลายจุด ผลพลอยได้คือ ตัดเส้นทางยากมาก และได้ split time ละเอียดยิบ
หลังเส้นชัย: ทุเรียน กายภาพบำบัด และเหรียญหกเหลี่ยม
ไฮไลต์ที่พูดถึงมากที่สุดของงานนี้: แจกทุเรียน ให้ผู้เข้าเส้นชัยระยะฮาล์ฟและมาราธอน จัดใส่กล่องอย่างดีเก็บกลิ่น พร้อมกระดาษรองให้หยิบกินได้ไม่เลอะมือ ประมาณ 2 พูต่อกล่อง (ช่วงนี้ทุเรียนใต้ราคาถูกและผลผลิตเยอะ) — สำหรับคนที่ไม่ได้กินทุเรียนมานาน ถือว่าเป็นของที่ระลึกที่ตรงพื้นที่มาก
บริการหลังจบที่เกินคาด: โซนฟื้นฟูมีครบทั้งนวด แช่น้ำแข็ง และ กายภาพบำบัดที่มีเจ้าหน้าที่วินิจฉัยก่อน แล้วส่งไปทำ อัลตราซาวด์บำบัด ให้จริงจัง ทำทีละข้าง ใช้เวลานาน (เคสนี้คือฝ่าเท้าช้ำจากแรงกระแทก) น่าจะได้ความร่วมมือจากหน่วยเวชศาสตร์ฟื้นฟูของโรงพยาบาลในพื้นที่
ซุ้มอาหารหลังเส้นชัยแยกตามระยะ ซึ่งดีมาก — ระยะมาราธอนเข้ามาแล้วแทบไม่มีคิว มีทั้งยำแบบใต้ ขนมจีบ ผลไม้
ของที่ระลึก: เหรียญทรง หกเหลี่ยม มีมาสคอต “น้องยาลอ” (ยาลอ คือชื่อเดิมของยะลา ส่วนนิบงเป็นชื่อย่านในเมือง) พร้อมเสื้อฟินิชเชอร์ และเท่าที่ได้ยินหน้างานยังมีรางวัลถึงอันดับที่ 80 สำหรับระยะฮาล์ฟและมาราธอนด้วย (ควรเช็กกับผู้จัดอีกครั้ง) จุดสังเกตเล็ก ๆ คือ BIB ของงานนี้ ไม่มีรูปนักวิ่งพิมพ์บนตัว BIB
ระหว่างทางยังมี กองเชียร์และการแสดงพื้นถิ่นเป็นระยะ ๆ แต่งชุดตามธีมงาน ช่วยสร้างสีสันได้ดี และมีนักวิ่งชาวมาเลเซียมาร่วมพอสมควร (ได้ยินชื่อผู้รับรางวัลเป็นชื่อมลายูหลายคน)
สถิติของนักวิ่ง: บทเรียนเรื่องพลังงานครึ่งหลัง
พี่โจเข้าสนามนี้ด้วยสภาพที่ไม่พร้อมเลย — ปวดหลังล่างมาตลอดเดือน จนวิ่งได้แค่ 200–300 เมตรก็ต้องหยุดเดิน แทบไม่ได้ซ้อมต่อเนื่อง ตั้งใจไว้ว่าจะใช้สูตร run-walk แบบเจฟฟ์ กัลโลเวย์ และทำใจว่าอาจจบที่ 5–6 ชั่วโมง
ผลจริงคือ:
- ครึ่งแรก 1:41 (ถ้ายืนเพซได้ตลอดจะจบราว 3:22)
- ครึ่งหลังหมดแรง จบที่ 3:32
- ระหว่างทางกิน เจลแค่ 2 ซอง และเป็นคนละยี่ห้อกันระหว่างครึ่งแรก–ครึ่งหลัง
- ที่แปลกคือ หลังไม่ปวดเลยระหว่างแข่ง (กลับมาปวดอีกครั้งหลังจบ)
ประเด็นที่คุยกันต่อคือเรื่อง Metabolic Flexibility (ที่เคยทำไว้ใน EP253): ในการซ้อมวิ่งยาว ร่างกายที่ฝึกมาดีจะใช้ไขมันเป็นเชื้อเพลิงหลักได้สบาย แต่ ในวันแข่งที่เพซสูงขึ้น พลังงานจากไขมันผลิตไม่ทันความต้องการ จำเป็นต้องเติมคาร์บเข้าไปด้วย — เจล 2 ซองสำหรับมาราธอนถือว่าน้อยกว่าที่ควรพอสมควร และน่าจะเป็นคำอธิบายของอาการ “หมดแรง” ในครึ่งหลังมากกว่ายี่ห้อของเจล
อีกเรื่องที่น่าสนใจ: คืนก่อนแข่ง นอนหลับรวดเดียว ซึ่งไม่เคยเกิดขึ้นเลย เพราะปกติจะพลิกไปพลิกมาได้แค่ 2–3 ชั่วโมง เหตุผลน่าจะเป็นเพราะ ไม่ได้ตั้งความคาดหวังอะไรกับสนามนี้ ความกังวลจึงไม่ไปกระตุ้นระบบประสาทซิมพาเทติกให้ตื่นตัว — สิ่งที่นักวิ่งกลัวมักไม่ใช่ “ตื่นไม่ทัน” แต่คือ “นอนไม่หลับ”
สรุป: ควรไปไหม
ควรไป ภาพรวมของยะลามาราธอนคือ จัดได้ดี ทุ่มเท และมีการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่สูงมาก ทั้งหน่วยงานราชการและประชาชน จุดสตาร์ท–เส้นชัยลงทุนระดับที่หาไม่ได้ในงานภูมิภาคทั่วไป เส้นทางมีทั้งแลนด์มาร์กของเมืองและช่วงเลียบแม่น้ำที่ลมนิ่ง อากาศตี 3 ไม่ชื้น และของกินระหว่างทาง–หลังเส้นชัยเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นจริง ๆ
เช็กลิสต์สำหรับคนที่จะไปปีหน้า
- ✈️ บินลงหาดใหญ่ แล้วใช้รถตู้ของงาน (หรือรถไฟ) — เที่ยวบินเยอะกว่านราธิวาสมาก
- 🏨 จองที่พักแต่เนิ่น ๆ และเข้าไปถามในเพจงานก่อนจอง เพราะงานมีบริการที่พัก/รับส่งหลายรูปแบบ
- 🕑 เผื่อเวลารับ BIB อย่างน้อยครึ่งชั่วโมง และเลี่ยงช่วงบ่ายที่คนพีค
- 🎒 หาจุดฝากกระเป๋าไว้ก่อนวันแข่ง เพราะป้ายเล็กและหาไม่ค่อยเจอ
- ⛰️ ซ้อมเนินและสะพานมาบ้าง ช่วงนอกเมืองมีเนิน/สะพานราว 4 จุด ไป-กลับ 8 ครั้ง
- 🍩 วางแผนโภชนาการให้ครบ เพราะครึ่งหลังยาวและเป็นทางราบต่อเนื่อง
- 🚗 ถ้าขับรถเข้าเอง เผื่อเวลาหาประตูเข้าสนาม เพราะเปิดด้านเดียวและ Google Maps อาจพาไปผิดประตู
ฟังตอนเต็ม
CitytrailTalk Podcast EP255 — ยะลามาราธอน 2026 รีวิว
🎥 YouTube: youtu.be/hg-hrPUTPVk
🎧 Podbean: citytrailtalk.podbean.com/e/yala_marathon_2026
หมายเหตุ: บทความนี้เรียบเรียงจากบทสนทนาในรายการซึ่งเป็นการเล่าจากประสบการณ์ตรงในวันแข่งขัน ตัวเลขบางส่วน (เช่น จำนวนนักวิ่งแต่ละระยะ) เป็นการประมาณจากการสังเกตหน้างาน และข้อมูลเชิงประวัติศาสตร์เป็นการเล่าแบบสรุปย่อ ไม่ใช่เอกสารอ้างอิงทางวิชาการ สำหรับข้อมูลการสมัครและบริการของงาน โปรดตรวจสอบกับเพจทางการของยะลามาราธอนอีกครั้ง
CitytrailBlog 